قانون شوراها با آخرین اصلاحات

 

فصل اول - تشكيلات

ماده 1 - (اصلاحي 5/5/1382و27/8/1386) برای پيشبرد سريع برنامه هاي اجتماعي، اقتصادي، عمراني، بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و ساير امور رفاهي از طريق همكاري مردم با توجه به مقتضيات محلی اداره امور هر روستا، بخش، شهر و شهرستان يا استان با نظارت شورايي به نام شوراي (روستا)، بخش، شهر و شهرستان يا استان صورت می گيرد و به منظور جلوگيری از تبعيض و جلب همکاری در تهيه برنامه های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آن , شورای عالی استانها مرکب از نمايندگان شوراهای استانها تشکيل می شود. ماده 1 مكرر - (الحاقي 6/7/1382) در كليه مواد و تبصره ها و بندهاي قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران مصوب 1/3/1375، كلمه «شهرك» و موضوعات مربوط به آن حذف مي گردد. ماده 2 - (اصلاحي 5/5/1382) مقصود از شورا در اين قانون و سایر قوانین معتبر در خصوص شوراهاي اسلامي كشوري شوراهاي روستا، بخش، شهر، شهرستان , استان و عالی استانها می باشد. ماده 3 - (اصلاحي 6/7/1382) دوره فعاليت شوراهاي روستا و شهر از تاريخ تشكيل چهار سال مي باشد كه از نهم ارديبهشت ماه، سالروز فرمان تاريخي حضرت امام خميني ( ره ) مبني بر تشكيل شوراها شروع و در هشتم ارديبهشت ماه چهار سال بعد خاتمه مي يابد. تبصره - (الحاقي 6/7/1382) انتخابات شوراهاي روستا و شهر بايد به صورتي برگزار شود كه حداقل پانزده روز قبل از نهم ارديبهشت ماه اعضاي شوراها مشخص شده باشند. ماده 4 – تعداد اعضاي شوراي اسلامي روستاهاي تا 1500 نفر جمعيت سه نفر و روستاهاي بيش از 1500 نفر جمعيت و بخش پنج نفر خواهد بود. ماده 5 - (اصلاحي 27/8/1386) در هر بخش شوراي بخش که اعضای آن 5 نفر می باشد با اكثريت نسبي از بين نمايندگان منتخب شوراهاي روستاهاي واقع در محدوده بخش تشكيل مي شود و در صورتي كه عضو معرفي شده از شوراي روستا به عضويت اصلي و علي البدل شوراي بخش انتخاب شود از عضويت شوراي روستا خارج نخواهد شد. تبصره - (الحاقي 27/8/1386) از يك روستا بيش از يك نفر نبايد در شوراي بخش حضور داشته باشد ودر صورتي كه تعداد روستاهاي بخش كمتر از پنج روستا باشد اعضاء شوراي بخش از ميان مجموع اعضاي شوراهاي روستاها انتخاب خواهند شد و درنهايت حداقل بايد از هر روستا يك نفر انتخاب گردد.  ماده 6- به موجب قانون اصلاحي 27/8/86 حذف می گردد. تبصره - به موجب قانون اصلاحي 27/8/86 حذف شده است.  ماده 7 - (اصلاحي 5/5/1382) تعداد اعضاي اصلي و علي البدل شوراي اسلامی شهر به شرح زیر مي باشد: الف- شهرهاي تا بيست هزار نفر جمعيت، پنج نفر عضو اصلي و دونفر عضو علي البدل. ب- شهرهاي از بيست هزار نفر تا پنجاه هزار نفر جمعيت، هفت نفر عضو اصلي و سه نفر عضو علي البدل. ج- شهرهاي از پنجاه هزار نفر تا يكصد هزارنفر جمعيت، نه نفر عضو اصلي و چهار نفر عضو علي البدل. د- شهرهاي از يكصدهزار نفر تا دويست هزارنفر جمعيت، يازده نفر عضو اصلي و پنج نفر عضو علي البدل. هـ- شهرهاي ازدويست هزارنفرتا پانصدهزارنفرجمعيت، سيزده نفرعضو اصلي و شش نفرعضو علي البدل. و- شهرهاي از پانصدهزار نفر تا يك ميليون نفر جمعيت، پانزده نفر عضو اصلي و هفت نفرعضو علي البدل. ز- شهرهاي بيشتر از يك ميليون نفر تا دو ميليون نفر جمعيت، بيست و يك نفر عضو اصلي و هشت نفر عضو علي البدل. ح- شهرهاي بيش از دوميليون نفر جمعيت، بيست و پنج نفر عضو اصلي و ده نفر عضو علي البدل. ط- شهرتهران سي و يك نفر عضو اصلي و دوازده نفر عضو علي البدل. تبصره - (اصلاحی 5/5/1382) ملاك تشخيص جمعيت هر شهر و روستا، آخرين سر شماري عمومي نفوس و مسكن با اعلام رسمي مركز آمار ايران خواهد بود . ماده 8 - (اصلاحي 6/7/1382 و27/8/1386) در صورت استعفا، فوت يا سلب عضويت هر يك از اعضای شوراي روستا و شهر، عضو علي البدل به ترتيب آراء جايگزين مي شود. تبصره - (الحاقي27/8/1386) هر گاه عضوی به هر دلیلی تا دوماه در جلسه شورا شرکت ننماید، تا تعیین تکلیف نهایی که نباید بیش از شش ماه به طول بیانجامد از عضو علی البدل به عنوان جانشین در جلسات دعوت به عمل می آید.  ماده 9 - (اصلاحي 27/8/1386) در صورت تبدیل روستا به شهر، شورای شهر همان شورای روستا خواهد بود. چنانچه دو یا چند روستا به شهر تبدیل شود، شورای شهر از میان اعضای شوراهای آن روستاها به ترتیب آراء در انتخابات و به نسبت جمعیت روستاها تشکیل می شود. تبصره - (الحاقي 6/7/1382 و اصلاحي 27/8/1386) چنانچه دو یا چند روستا ادغام و به یک روستا تبدیل شوند، شورای روستای جدید از میان اعضاء شوراهای روستاها به ترتیب آراء در انتخابات و به نسبت جمعیت روستاها تشکیل می شود. ماده 10 - (اصلاحي 27/8/1386) نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، استانداران، فرمانداران، شهرداران، بخشداران، دهياران و مديران كل و رؤساي ادارات مي توانند در جلسات شوراي اسلامي حوزه مسؤوليت خود بدون حق راي شركت كنند. تبصره - (اصلاحي 27/8/1386) شوراها در صورت ضرورت وبنا به دعوت بخشدار و فرماندار ذيربط موظف به تشكيل جلسه فوق العاده مي باشند . اين دعوت بايد كتبي وبا تعيين وقت قبلي و ذكر دستور جلسه باشد. ماده 10 مكرر - (الحاقي 6/7/1382) شوراي شهرستان از نمايندگان شوراهاي شهرها و بخش هاي واقع در محدوده آن شهرستان كه در مرحله اول با رأي اكثريت مطلق و در صورت عدم احراز در مرحله دوم با رأي اكثريت نسبي هر يك از شوراهاي مزبور انتخاب و معرفي شده اند، تشكيل مي گردد.  تبصره 1 - (الحاقی 6/7/1382) در شوراي شهرستان، از شوراي هر بخش يك نفر و از شوراي هر يك از شهرهاي تا پانصد هزار نفر جمعيت يك نفر وبيش از پانصد هزار نفر جمعيت دو نفر وشهر تهران سه نفر عضويت خواهند داشت. تبصره2 - (الحاقی 6/7/1382 و اصلاحي 27/8/1386) تعداد اعضاي شوراي شهرستان حداقل پنج نفر مي باشد. چنانچه تعداد شهرها و بخش هاي يك شهرستان كمتر از پنج باشد، كسري تعداد اعضاي شوراي شهرستان تا پنج نفر به نسبت جمعيت هر بخش يا شهر، از شوراي بخش يا شهر مربوط تأمين مي شود . در هر صورت هر بخش يا شهر نبايد بيش از دو نفر نماينده در شوراي شهرستان داشته باشد. شهرستانهایی که فقط یک بخش و یک شهر داشته باشند از محدودیت داشتن دو نفر نماینده در شورا، مستثنی می باشند. تبصره 3 - (الحاقی 6/7/1382) به موجب ماده 7 قانون اصلاحي 27/8/1386حذف شده است. ماده 11 - (اصلاحي 6/7/1382) شوراي استان از نمايندگان منتخب شوراهاي شهرستان هاي تابعه كه در مرحله اول با رأي اكثريت مطلق و در صورت عدم احراز، در مرحله دوم با اكثريت نسبي از بين اعضاي شوراي شهرستان انتخاب و معرفي شده اند تشكيل مي شود. تبصره 1 - (الحاقي 6/7/1382) تعداد اعضاي شوراي استان حداقل پنج نفر است چنانچه يك استان كمتر از پنج شهرستان داشته باشد كسري تعداد اعضاي شوراي استان تا پنج نفر به نسبت جمعيت از شوراهاي شهرستان هاي ذي ربط تأمين مي شود در هر صورت هر شهرستان نبايد بيش از دو نماينده در شوراي استان داشته باشد و در صورتي كه استان فقط يك شهرستان داشته باشد اعضاي شوراي استان همان اعضاي شوراي شهرستان خواهند بود. تبصره 2 - (الحاقي 6/7/1382) به موجب قانون اصلاحي 27/8/86 حذف گرديد. ماده 12- (اصلاحي 6/7/1382) شوراي روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان د ر واحدهايي از تقسيمات كشوري تشكيل مي شود كه طبق قوانين و مقررات مربوط، به نام ده (روستا)، بخش، شهر، شهرستان و استان شناخته شده باشد. ماده 13- (اصلاحي6/7/1382و 27/8/1386) در صورت دعوت شوراي بخش و شهر از بخشدار، شوراي شهر مركز شهرستان يا شوراي شهرستان از بخشدار يا فرماندار، شوراي استان از استاندار، يا ساير مسوولين اجرايي سطوح فوق الذكر، مقامات مذكور در جلسات شورا شركت خواهند نمود. اين دعوت بايد كتبي و با تعيين وقت و ذكر دستور جلسه باشد. تبصره – مکان های جمعیتی خارج از محدوده قانونی و حریم شهر که حداقل دارای 200 خانوار بوده و عرفا شهرک نامیده می شود بنا به تشخیص وزارت کشور و صرفا به جهت ایجاد شورای اسلامی مشمول انجام امر انتخابات شورای اسلامی شهرک شده و وظایف و اختیارات مندرج در این قانون مربوط به شورای شهرک در آن اجرا و سایر مقررات مربوط به آن مکان تابع مقررات خاص خود می باشد.  ماده 14 - (اصلاحي 6/7/1382) شوراي عالي استان ها، از نمايندگان منتخب شوراهاي استان ها كه در مرحله اول با رأي اكثريت مطلق و در صورت عدم احراز، در مرحله دوم با اكثريت نسبي انتخاب و معرفي مي شوند، تشكيل مي گردد. تبصره1 - (اصلاحي 6/7/1382) از استان هاي تا دو ميليون نفر جمعيت، دو نماينده و از استان هاي داراي بيش از دو ميليون نفر جمعيت، سه نماينده و از استان تهران چهار نماينده در شوراي عالي استان ها عضويت دارند. تبصره2 - (الحاقي 6/7/1382و اصلاحی 27/8/1386) شوراي عالي استان ها با درخواست وزير كشور موظف به تشكيل جلسه فوق العاده مي باشد. تبصره3 - (الحاقي 6/7/1382واصلاحی 27/8/1386) وزيران، رؤساي مؤسسات و سازمان هاي دولتي و نهادهاي عمومي غير دولتي با درخواست شوراي عالي استانها كه بايد به صورت كتبي و با تعيين وقت قبلي و ذكر دستور جلسه باشد، در جلسات آن شركت مي نمايند.  ماده 14مكرر - (الحاقي 6/7/1382) عضويت در كليه شوراهاي موضوع اين قانون افتخاري است و شغل محسوب نمي شود. تبصره 1- (اصلاحي 27/8/1386)- هر فرد مي تواند فقط عضو شوراي یک روستا يا یک شهر باشد. تبصره 2 - پذيرش استعفاي هر يك از اعضاي شورا منوط به تصويب شورا است. تبصره 3 - (الحاقی 6/7/1382 و اصلاحي 27/8/1386) نامزد شدن اعضاي شوراهاي اسلامي روستا و شهر در انتخابات مجلس شوراي اسلامي منوط به پذيرش استعفاي آنها از سوي شورا قبل از پایان مهلت قانوني مي باشد.  ماده 15 - (اصلاحي 6/7/1382) جلسات شوراها علني و باحضور دو سوم اعضاي اصلي رسميت مي يابد وتصميمات با اكثريت مطلق آراي حاضرين معتبر است و تشكيل جلسات غير علني منوط به تصويب دو سوم اعضاي حاضر در جلسه مي باشد.  ماده 15 مكرر - (الحاقي 27/8/1386) اولین جلسه شوراهای روستا به دعوت بخشدار و شورای شهر به دعوت فرماندار در تاریخ مقرر در ماده (3) قانون تشکیل می شود. همچنین شوراهای فرادست به ترتیب، شورای بخش به فاصله یکماه پس از تشکیل سه چهارم شوراهای روستاهای تابع بخش به دعوت بخشدار، شورای شهرستان به فاصله یکماه پس از تشکیل دوسوم شوراهای شهر و بخش در محدوده آن شهرستان به دعوت فرماندار، شورای استان به فاصله یکماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای شهرستانهای واقع در محدوده آن استان به دعوت استاندار و شورای عالی استانها به فاصله یکماه پس از تشکیل دوسوم شوراهای استانها به دعوت وزیر کشور تشکیل می شود.  ماده 16- (اصلاحي 6/7/1382و27/8/1386) اولين جلسه شوراهاي موضوع اين قانون (وفق ماده 15 مكرر) به دعوت مسوولين واحدهاي تقسيمات كشوري مربوط و با هيأت رئيسه سني تشكيل مي شود تا هيأت رئيسه شورا شامل يك رئيس و يك نايب رئيس و حداقل يك منشي برای مدت یک سال انتخاب شوند. ماده 16مكرر - (الحاقي6/7/82 و اصلاحي 27/8/1386) در صورت استعفا، فوت يا سلب عضويت هر يك از اعضاء شوراهاي بخش، شهرستان، استان و عالي استان ها،عضو جديد حداكثر ظرف مدت يك ماه بايد جايگزين شود.  

فصل دوم - انتخابات

 الف – كيفيت انتخابات ماده 17 - (اصلاحي 6/7/1382) انتخاب اعضاي شوراي روستا و شهر به صورت مستقيم، عمومي، با رأی مخفي واكثريت نسبي آرا خواهد بود. تبصره - در صورتي كه آراي دو يا چند نفر از داوطلبان مساوي باشد اولويت با ايثارگران مي باشد و در صورت نبودن افراد مذكور اولويت با فرد يا افرادي است كه داراي مدرك تحصيلي بالاتر هستند ودر صورت يكسان بودن مدرك تحصيلي ملاك انتخاب، قرعه است.  ماده 17 مكرر - (الحاقي 6/7/1382) وزارت كشور مي تواند با هماهنگي هيأت مركزي نظارت بر انتخابات، قرائت و شمارش آراء را در تمام يا تعدادي از حوزه هاي انتخابيه با استفاده از رايانه انجام دهد.  ماده 18 - در هر نوبت انتخابات هر شخص واجد شرايط حق دارد فقط يك بار در يك شعبه اخذ راي با ارائه شناسنامه راي دهد. تبصره - (الحاقي 6/7/1382 و اصلاحي 27/8/1386) در انتخابات ميان دوره اي، در هر حوزه كساني حق رأي دارند كه در انتخابات قبلي آن دوره در همان حوزه رأي داده باشند يا در هیچ حوزه ای رأی نداده باشند.  ماده 19 - در موارد زير برگ هاي راي باطل مي شود ولي جزو آراي مأخوذه محسوب مي گردد و مراتب در صورتجلسه قيد و برگ هاي راي مذكور ضميمه صورتجلسه خواهد شد: الف - آرا ناخوانا باشد ب - آرايي كه از طريق خريد و فروش به دست آمده باشد ج – آرايي كه دارای نام راي دهنده يا امضاء يا اثر انگشت وي باشد د – آرايي كه كلاً حاوي اسامي غير از نامزدهاي تاييد شده باشد هـ - آرايي كه سفيد به صندوق ريخته شده باشد تبصره – چنانچه برگ راي مشتمل براسامي خوانا و ناخوانا باشد فقط اسامي ناخوانا باطل خواهد بود .  ماده 20 – در موارد زير برگ هاي راي باطل مي شود و جزو آراي مأخوذه محسوب نمي گردد و مراتب در صورتجلسه قيد و برگ هاي راي مذكور ضميمه صورتجلسه خواهد شد: الف - (اصلاحي 27/8/1386) كل آراي صندوقي كه فاقد لاك و مهر یا پلمپ انتخاباتي باشد ب - كل آراي مندرج در صورتجلسه اي كه صندوق اخذ راي آن فاقد اوراق راي يا برگ هاي تعرفه باشد ج - آرايي كه زايد بر تعداد تعرفه باشد د - آرايي كه فاقد مهر انتخاباتي باشد هـ - آرايي كه روي ورقه اي غير از برگ راي انتخاباتي نوشته شده باشد و - آراي كساني كه به سن قانوني راي دادن نرسيده باشند ز - آرايي كه با شناسنامه افراد فوت شده يا غير ايراني اخذ شده باشد ح - آرايي كه با شناسنامه غير يا جعلي اخذ شده باشد ط - آرايي كه با شناسنامه كساني كه حضور ندارند اخذ شده باشد ي - آرايي كه از طريق تهديد به دست آمده باشد ك - آرايي كه با تقلب و تزوير « در تعرفه ها، آرا، صورتجلسه ها و شمارش » به دست آمده باشد تبصره 1 – آراي زايد مذكوردربند «ج» به قيد قرعه از كل برگ هاي رأي كسرمي شود. تبصره 2 – چنانچه احراز شود كه راي دهنده بيش از يك برگ راي به صندوق ريخته باشد، همه اوراق وي باطل است و جزو آراي مأخوذه محسوب نخواهد شد. ماده 21 – در صورتي كه در برگ راي علاوه براسامي نامزدهاي تاييد شده اسامي ديگر نوشته شده باشد، برگ راي باطل نيست و فقط اسامي اضافه خوانده نمي شود.  ماده 22 – درصورتي كه اسامي نوشته شده در برگ راي بيش از تعداد لازم باشد، اسامي اضافه از آخر خوانده نمي شود.  ماده 23 – در صورتي كه در برگ راي نام يك داوطلب چند بار نوشته باشد فقط يك راي براي او محسوب مي شود.  ماده 24 - (اصلاحي 27/1/1392) در حوزه هاي انتخابيه اي كه تا ده نفر نامزد انتخاباتي داشته باشد نامزدها مي توانند به تنهايي يا اشتراك براي هر يك از شعبه هاي ثبت نام و اخذ راي و در حوزه هاي انتخابيه اي كه بيش از ده نفر نامزد داشته باشد، براي هر پنج شعبه ثبت نام و اخذ راي يك نفر نماينده جهت حضور در محل شعب اخذ راي به هيات اجرايي معرفي نمايند. « در تهران و سایر کلان شهر ها تعداد نمایندگان ناظر از طرف نامزدهای انتخابات شورای اسلامی شهر با توافق هیات اجرایی تعیین می گردد » تبصره – چنانچه نمايندگان كانديداها تخلفي در شعب اخذ راي مشاهده نمايند بدون دخالت مراتب رابه هيات اجرايي و نظارت كتباً اعلام خواهند نمود.  ب – شرايط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان  
ماده 25 – انتخاب كنندگان بايد داراي شرايط زير باشند: 1- تابعيت كشور جمهوري اسلامي ايران 2- (اصلاحي 27/8/1386) حداقل سن 18 سال تمام در روز اخذ راي 3- سكونت حداقل يك سال در محل اخذ راي به استثناي شهرهاي بالاي يك صد هزار نفر جمعيت تبصره – كساني كه محل كار آنان خارج از محدوده حوزه انتخابيه باشد ولي افراد تحت تكفل آنان مانند همسر و فرزندان حداقل يك سال قبل از انتخابات در حوزه انتخابيه سكونت داشته باشند مي توانند در همان حوزه راي دهند.  ماده 26 - (اصلاحي 27/8/1386)- انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام بايد داراي شرايط زير باشند : الف – تابعيت كشور جمهوري اسلامي ايران ب – حداقل سن 25 سال تمام ج – اعتقاد و التزام عملي به اسلام و ولايت مطلقه فقيه د- ابراز وفاداري به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران هـ – دارا بودن سواد خواندن و نوشتن براي شوراي روستاهای تا دویست خانوار و داشتن مدرك ديپلم براي شوراي روستاهای بالای دویست خانوار، داشتن حداقل مدرك فوق ديپلم يا معادل آن براي شوراي شهرهاي تا بیست هزار نفر جمعیت، داشتن حداقل مدرک لیسانس یا معادل آن برای شورای شهرهای بالای بیست هزار نفر جمعیت تبصره 1- (الحاقی 27/1/1392) – کسانی که در دوره های قبل عضو شورا بوده اند به شرطی که در همان محل کاندیدای عضویت در شورا باشند، از شرط مدرک معافند. تبصره 2 - (الحاقی 27/1/1392) – اعضای شوراها باید در محدوده حوزه انتخابیه خود سکونت اختیار نمایند. تغییر محل سکونت هریک از اعضای شورا از محدوده حوزه انتخابیه به خارج از آن موجب سلب عضویت خواهد شد. و- دارابودن کارت پایان خدمت نظام وظیفه یا کارت معافیت دائم از خدمت برای مردان تبصره 1 - اقليتهاي ديني شناخته شده در قانون اساسي به جاي اسلام بايد به اصول دين خود اعتقاد و التزام عملي داشته باشند. تبصره2 - اعضاي شوراها بايد در محدوده حوزه انتخابيه خود سكونت اختيار نمايند. تغيير محل سكونت هريك از اعضاي شورا از محدوده حوزه انتخابيه به خارج از آن موجب سلب عضويت خواهد شد. تبصره 3 – ارایه گواهی عدم سوءپیشینه که از تاریخ صدور آن بیش از (3) ماه نگذشته باشد در هنگام ثبت نام الزامی است.  ماده 27 – اعضاي هيات هاي اجرايي ونظارت انتخابات شوراهاازداوطلب شدن درحوزه هاي انتخابيه تحت مسووليت خود محرومند.  ماده 28 – اشخاص زير به واسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن براي شوراهاي اسلامي به ترتيب ذيل محرومند: 1- (اصلاحي6/7/1382و 27/8/1386) رييس جمهور و مشاورين و معاونين وي، نمایندگان خبرگان رهبری، وزرا، معاونين و مشاورين آنان، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، اعضاي شوراي نگهبان، رييس قوه قضاييه ومعاونين ومشاورين وي، رييس ديوان عالي كشور، دادستان كل كشور و معاونين و مشاورين آنان، رييس ديوان عدالت اداري، رئیس دیوان محاسبات کشور و معاونين وي، دادستان ديوان محاسبات، رييس سازمان بازرسي كل كشور و معاونین وی، شاغلين نيروهاي مسلح، رؤساي سازمان ها و ادارات عقيدتي سياسي نيروهاي مسلح، رييس سازمان صدا وسيماي جمهوري اسلامي ايران و معاونين وي، دبیر هیأت دولت، رؤسای دفاتر سران سه قوه، رؤسا و سرپرستان سازمان هاي دولتي، رؤسای دانشگاه ها (دولتی و غیردولتی)، رييس دانشگاه آزاد اسلامي، رؤساي كل و مديران عامل بانك ها، رييس جمعيت هلال احمر و معاونين وي، رييس بنياد مستضعفان و جانبازان، سرپرست بنياد شهيد، سرپرست بنياد مسكن، سرپرست كميته امداد امام، رؤساي سازمان ها، مديران عامل شركت هاي دولتي ( مانند شركت مخابرات، دخانيات .... ) سرپرست نهضت سواد آموزي، رييس سازمان نظام پزشكي ايران، مديران كل تشكيلات ستادي وزارتخانه ها وسازمان ها و ادارات دولتي وساير رؤسا، مديران و سرپرستاني كه حوزه مسووليت آنان به كل كشورتسري دارد از عضويت در شوراهاي اسلامي سراسر كشور محرومند مگر آن كه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده وبه هيچ وجه در آن پست شاغل نباشند. 2- (اصلاحي6/7/1382و 27/8/1386) استانداران و معاونين و مشاورين آنان، فرمانداران و معاونين آنان، شهرداران و معاونین آنان، بخشداران، مديران كل ادارات استانداري، مديران كل، سرپرستان ادارات كل، معاونين ادارات كل، دادستان ها، داديارها، باز پرس ها، قضات، رؤساي دانشگاه ها، رؤساي بانك ها، رؤسا، سرپرستان و معاونين سازمان ها و شركت هاي دولتي و نهادها وموسسات دولتي ويا وابسته به دولت كه از بودجه عمومي به هر مقدار استفاده مي نمايند و ساير رؤسا، مديران و سرپرستان استان، شهرستان و بخش به ترتيب از عضويت در شوراهاي اسلامي واقع در محدوده استان، شهرستان و بخش محرومند، مگر آن كه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده و به هيچ وجه در آن پست شاغل نباشند.  3- (اصلاحي6/7/1382و 27/8/1386) شهرداران، مديران مناطق شهرداری ومؤسسات وشركت هاي وابسته وشاغلين در شهرداري و مؤسسات وشركت هاي وابسته به آن و همچنین دهیاران و شاغلین در دهیاری از عضويت در شوراي اسلامي شهر محل خدمت محرومند، مگر آن كه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده وبه هيچ وجه در آن پست شاغل نباشند .  4- (الحاقي 27/8/1386) اعضاء شوراهای اسلامی موضوع این قانون در طول مدت عضویت نمی توانند در سمت های مذکور در این ماده مشغول به کار شوند.  ماده 29 – اشخاص زير از داوطلب شدن براي عضويت در شوراها محرومند:  الف – كساني كه در جهت تحكيم مباني رژيم سابق نقش موثر و فعال داشته اند به تشخيص مراجع ذيصلاح ب – كساني كه به جرم غصب اموال عمومي محكوم شده اند ج – وابستگان تشكيلاتي به احزاب، سازمان ها و گروهك هايي كه غير قانوني بودن آنها از طرف مراجع صالحه اعلام شده باشد د – كساني كه به جرم اقدام بر ضد جمهوري اسلامي ايران محكوم شده اند هـ - محكومين به ارتداد به حكم محاكم صالح قضايي و – محكومين به حدود شرعي ز- محكومين به خيانت و كلاهبرداري و غصب اموال ديگران به حكم محاكم صالح قضايي ح – مشهوران به فساد و متجاهران به فسق ط – قاچاقچيان مواد مخدر و معتادان به اين مواد ي – محجوران وكساني كه به حكم دادگاه مشمول اصل 49 قانون اساسي باشند ك – وابستگان به رژيم گذشته از قبيل ( اعضاي انجمن هاي ده،شهر، شهرستان و استان و خانه هاي انصاف، رؤساي كانون هاي حزب رستاخيز و حزب ايران نوين و نمايندگان مجلس هاي سنا و شوراي ملي سابق، كد خدايان و خوانين وابسته به رژيم گذشته )  ماده 30 - (اصلاحي 27/8/1386) هيچ يك از داوطلبان عضويت در شوراها نمي توانند همزمان در بيش از يك حوزه انتخابيه به عنوان داوطلب عضويت در شورا ثبت نام نمايند . در غير اين صورت اسم آنان از فهرست داوطلبان حذف و از آن تاريخ تا پایان همان دوره از داوطلب شدن در انتخابات شوراها محروم مي گردند.  ماده 31 - (اصلاحي 27/8/1386) – به موجب بند 1 ماده واحده « قانون اصلاح موادی از قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحات بعدی آن » مصوب 31/5/1389 حذف شده است.  
ج – هيات اجرايي و وظايف آنها  
ماده 32 - (اصلاحي 6/7/1382) به منظور برگزاري انتخابات شوراهاي اسلامي شهر، هيأت اجرايي شهرستان، به رياست فرماندار و عضويت رئيس اداره ثبت احوال، رئيس اداره آموزش و پرورش و هشت نفر از معتمدان محدوده شهرستان تشكيل مي شود. تبصره 1 - (اصلاحي6/7/1382 و 27/8/1386) براي تعيين هشت نفر معتمدان هيأت اجرائي، فرماندار سي نفر از معتمدان اقشار مختلف مردم از كليه شهرهاي محدوده شهرستان را انتخاب و پس از تأیید هیأت نظارت از آنان دعوت به عمل مي آورد. تبصره 2 - (الحاقي 6/7/1382) اعضاء هيأت اجرائي شهرستان و معتمدان دعوت شده از سوي فرماندار نبايد داوطلب عضويت در شوراي شهر باشند. تبصره 3 – (الحاقی 27/1/1392) در صورت تشکیل هیات اجرایی برای برگزاری هم زمان انتخابات شورای اسلامی و ریاست جمهوری، اجرای حکم انتخاب یک نفر از اعضای شورا به عنوان یکی از معتمدین موضوع تبصره (1) ماده (38) قانون انتخابات ریاست جمهوری منتفی است.  ماده 33 - (اصلاحي 6/7/1382) براي برگزاري انتخابات شوراهاي اسلامي روستا، هيات اجرايي بخش به رياست بخشدار و عضويت نمايندگان دستگاههاي مذكور در ماده ( 32) و مسوول جهاد كشاورزي بخش و يا معاون وي و هفت نفر از معتمدان محدوده بخش تشكيل مي شود . تبصره1 - (اصلاحي 6/7/1382و27/8/1386) براي تعيين هفت نفر از معتمدان هيأت اجرائي، بخشدار سي نفر از معتمدان اقشار مختلف مردم از روستاهاي محدوده بخش را انتخاب و پس از تأیید هیأت نظارت از آنان دعوت به عمل مي آورد. تبصره 2 - (الحاقي 6/7/1382) اعضاء هيأت اجرائي بخش و معتمدان دعوت شده از سوي بخشدار نبايدداوطلب عضويت در شوراي روستا باشند. ماده 34 - (اصلاحي 6/7/1382) معتمدان منتخب موضوع مواد (32) و (33) به دعوت فرماندار و بخشدار ( يا نماينده وي ) ظرف دو روز پس از انتخاب تشكيل جلسه داده، پس از حضور دو سوم مدعوين ( حداقل بیست نفر ) از بين خود به ترتيب هشت و هفت نفر را به عنوان معتمدان اصلي و 5 نفر را به عنوان معتمدان علي البدل هيأت اجرايي شهرستان و بخش با راي مخفي و اكثريت نسبي آرا انتخاب مي نمايند. ماده 35 - (اصلاحي 6/7/1382) فرماندار و بخشدار ( يا نماينده وي ) مكلف است به ترتيب هشت و هفت نفر از معتمدان اصلي را براي شركت در جلسات هيأت اجرائي انتخابات دعوت نمايد.  ماده 36 – جلسات هيأت اجرايي با حضور دو سوم اعضا رسميت يافته و در صورت استعفا يا غيبت غير موجه هر يك از معتمدين هيأت اجرايي درسه جلسه كه به منزله استعفا تلقي مي گردد، فرماندار يا بخشدار ( يا نماينده وي) از اعضاي علي البدل به ترتيب آرا به جاي آنان دعوت خواهد نمود. تبصره 1- غيرموجه بودن غيبت با تصويب دوسوم اعضاي هيأت اجرايي خواهد بود. تبصره 2- تصميمات هيات اجرايي با اكثريت آراي اعضاي حاضر معتبر خواهد بود . تبصره 3- (اصلاحي 6/7/1382) در صورتيكه با دعوت از اعضاي اصلی و علي البدل، اكثريت حاصل نگرديد، اعضاي اداري هيات اجرايي بقيه معتمدان ( تا سی نفر) را دعوت نموده تاكسري اعضا را از ميان خود انتخاب نمايند. ماده 37 – عضويت هرفرددر بيش از يك هيأت اجرايي به طور همزمان ممنوع است . ماده 38 – اعضاي اداري هيأت اجرايي تا زماني كه از سمت اداري خود مستعفي يا بركنار نشده اند، شخصاً مكلف به شركت در جلسات هيأت اجرايي مي باشند و غيبت غير موجه آنان در جلسات هيات اجرايي تمرد از وظايف قانوني محسوب مي گردد و فرماندار يا بخشدار (يا نماينده وي ) موظف است بلافاصله پس از غيبت اعضاي اداري هيات اجرايي مراتب را با ذكر علت غيبت به مقام مافوق وي اعلام دارد. تبصره - (اصلاحی 6/7/1382) در صورتي كه فرماندار بدون عذر موجه در جلسات شركت ننمايد بقيه اعضا هيات اجرايي موظفند، موضوع را صورتجلسه كرده و مراتب را به مقام مافوق گزارش نمايند. ماده 39 – هيات هاي اجرايي در اسرع وقت تشكيل جلسه داده و پس از تعيين محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رأي، تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ راي را صورتجلسه نموده و يك هفته قبل از روز اخذ راي مبادرت به انتشار آگهي انتخابات حاوی تاریخ برگزاری انتخابات و اوقات اخذ رأی و شرایط انتخاب كنندگان ومقررات جزايي و محل شعب ثبت نام و اخذ راي در حوزه انتخابيه مي نمايند. ماده 40 – هيات هاي اجرايي براي هر شعبه ثبت نام و اخذ راي 5 نفر از معتمدين محل را كه داراي سواد خواندن و نوشتن باشند انتخاب و جهت صدور حكم به فرماندار و بخشدار حوزه انتخابيه معرفي مي نمايند. تبصره 1 – در صورتي كه در محل استقرار شعبه ثبت نام و اخذ راي به تعداد كافي معتمد باسواد نباشد هيات اجرايي مي تواند افرادي را از خارج (حتي الامكان از محدوده همان بخش) براي آن شعبه انتخاب وبه حكم فرماندار يا بخشدار اعزام نمايد. تبصره 2 – اعضاي شعب ثبت نام و اخذ راي از بين خود يك رييس و يك نايب رييس و سه نفر منشي انتخاب مي نمايند. ماده 41 – ماموران انتظامي درحدود قانون موظف به ايجاد نظم وجلوگيري از هر گونه بي نظمي درجريان انتخابات و حفاظت صندوق هاي راي مي باشند نيروهاي نظامي وانتظامي حق دخالت دراموراجرايي ونظارت درانتخابات را ندارند.  ماده 42 - هيات هاي اجرايي انتخابات شوراهاي اسلامي مسوول صحت برگزاري انتخابات حوزه انتخابيه خود مي باشند . ماده 43 – هيات هاي اجرايي مي توانند براي بعضي از مناطق كه لازم باشد شعب سيار ثبت نام و اخذ راي با ذكرمسير حركت و محل توقف تعيين نمايند. ماده 44 - هيات هاي اجرايي بايد ترتيبي اتخاذ نمايند كه يك روز قبل از اخذ راي، محل ثبت نام و اخذ رأي آماده باشد. ماده 45 - فرماندار و بخشدار هرحوزه انتخابيه مكلف است پس از وصول دستور وزارت كشور مبني بر شروع انتخابات و همزمان با تشكيل هيأت اجرايي، تاريخ مراجعه داوطلبان عضويت در شوراهاي اسلامي را ضمن انتشار آگهي به اطلاع كليه اهالي حوزه انتخابيه برساند. تبصره 1 – مهلت مراجعه داوطلبان به فرمانداري، بخشداري جهت اعلام داوطلبي هفت روز از تاريخ مقرر در آگهي ثبت نام مي باشد. تبصره 2 – شرايط انتخاب شوندگان و تاريخ شروع وخاتمه قبول برگ اعلام داوطلبي از طرف فرماندار، بخشدار در آگهي اعلام داوطلبي قيد خواهد شد.  ماده46 – هيات اجرايي موظف است به منظور احراز شرايط مذكور در مواد 26 و 29 درباره هر يك از داوطلبان عضويت در شوراي اسلامي شهر حسب مورد از مراجع ذيربط از قبيل اداره اطلاعات، نيروي انتظامي، دادگستري، ثبت احوال استعلام نمايد. تبصره 1 – چنانچه داوطلبان شركت در انتخابات شوراهاي اسلامي روستا مظنون به داشتن يكي از موارد مذكور در ماده 29 باشند هيات اجرايي مربوط موظف است حسب مورد از مراجع ذيربط در ماده فوق استعلام نمايد . تبصره2 - مراجع مذكور در ماده فوق موظف هستند ظرف 10 روز از تاريخ وصول استعلام، نسبت به موارد استعلام كتباً پاسخ دهند.  ماده 47 – هيأت هاي اجرايي پس از دريافت نتيجه رسيدگي به سوابق داوطلبان موظفند ظرف مدت هفت روز به صلاحيت داوطلبان رسيدگي و نتيجه را اعلام نمايند.  ماده 48 - (اصلاحي 27/8/1386) نظر هيأت هاي اجرايي بخش و شهرستان مبني بر تأييد صلاحيت داوطلبان با تأیید هیأتهای نظارت شهرستان و بخش معتبر است و چنانچه ظرف هفت روز از تاریخ دریافت نتی